دما پُرتعدادترین اندازهگیری هر کارخانه است — و پرغلطترین، اگر زنجیرهٔ آن درست چیده نشود. یک نقطهٔ دمای فرایندی از سه جزء تشکیل میشود: المان حسگر (Pt100 یا ترموکوپل)، ترمول/غلاف که آن را از سیال جدا میکند و ترانسمیتر که سیگنال میلیولت/اهم را به ۴-۲۰ میلیآمپر پایدار تبدیل میکند. در این راهنما پرفروشترین اعضای سبد دمای اندرس هاوزر را مرور میکنیم: ترمومتر فشردهٔ Easytemp TMR31، ترانسمیترهای هدِ iTEMP TMT71 و TMT82 و ترمومترهای ماژولار iTHERM ModuLine TM111 صنعتی و TM411 بهداشتی.
TMR31 یک «همهچیز در یک بدنه» است: المان Pt100 کلاس A، ترانسمیتر داخلی و اتصال فرایندی در یک قطعهٔ استنلس جمعوجور با خروجی 4-20mA. برای پکیجها، اسکیدها، پمپها و کاربردهای OEM که جای هد بزرگ نیست و قیمت مهم است، انتخاب طبیعی است — همان نقشی که Cerabarهای فشرده در فشار دارند. رنج معمول تا حدود ۲۰۰ درجه را پوشش میدهد و نسخهٔ بهداشتی با اتصال کلمپ نیز دارد.
ترانسمیتر هد، داخل درپوش ترمومتر مینشیند و کیفیت کل حلقه را تعیین میکند. TMT71 نسخهٔ اقتصادی و دقیق برای ورودی تکی Pt100/ترموکوپل با خروجی آنالوگ و پیکربندی نرمافزاری است. TMT82 نسخهٔ حرفهای با HART و دو ورودی سنسور است: سنسور پشتیبان با سوئیچ خودکار در صورت خرابی، تشخیص رانش (اختلاف دو سنسور)، میانگینگیری، تشخیص خوردگی کابل و گواهی SIL2 — امکاناتی که در حلقههای حیاتی نیروگاه و نفت و گاز تفاوت واقعی میسازد. برای نصب فیلد بدون ترمومتر جدا، iTEMP TMT162 با بدنهٔ فیلد و نمایشگر گزینهٔ مقاوم محیطهای سخت است.
TM111 ترمومتر صنعتی ماژولار است: ترمول قابل انتخاب (رزوهای، فلنجی، جوشی)، اینزرت قابل تعویض زیر فشار خط با طول دلخواه، و هد استاندارد که هر ترانسمیتر iTEMP در آن جا میگیرد — یعنی سرویس بدون تخلیهٔ خط و استانداردسازی قطعات یدکی. TM411 همین معماری را برای صنایع غذایی و دارویی بهداشتی میکند: اتصالات کلمپ و آسپتیک، سطوح صیقلی، پاسخ سریع برای فرایندهای حرارتی حساس و سازگاری کامل با CIP/SIP. هر دو با المانهای Pt100 کلاس A/AA و ترانسمیترهای TMT71/TMT82 پیکربندی میشوند.
تا حدود ۴۰۰–۶۰۰ درجه، Pt100 با پایداری و دقت بهتر انتخاب اول است؛ بالاتر از آن و در نقاط با ارتعاش شدید، ترموکوپل (K، N، S) به کار میرود. کلاس A برای اغلب کاربردها کافی است؛ کلاس AA و کالیبراسیون نقطهای برای حلقههای حساس (پاستوریزاسیون، راکتور). طول غوطهوری ترمول را دستکم ۱۰ برابر قطر آن بگیرید تا خطای هدایت حرارتی ساقه حذف شود و در خطوط پرسرعت، محاسبهٔ ارتعاش (Wake Frequency) را جدی بگیرید — فرم اطلاعات فرایند را بدهید، ما انجامش میدهیم.
در نیروگاه: دمای بخار و فلزات داغ با ترموکوپل و TMT82 دوسنسوره؛ در نفت و گاز: چاهها و جداکنندهها با TMT162 فیلد و Ex d؛ در تصفیهخانه: دمای هاضمها با TM111؛ در لبنیات و دارو: پاستوریزاتور و فرمانتور با TM411 و پاسخ سریع؛ و در ماشینآلات: دهها نقطهٔ TMR31 اقتصادی. الگوی درست، استانداردسازی است: یک خانوادهٔ ترمومتر + یک مدل ترانسمیتر = انبار یدکی نصف و آموزش سادهتر.
در کنار اندرس هاوزر، ترانسمیترهای یوکوگاوا YTA310 و ABB TH202 ضدانفجار نیز موجودند و برای مقایسهٔ برندها میتوانید مرکز آموزش اندرس هاوزر و راهنمای انتخاب تجهیزات را ببینید. هنگام سفارش مشخص کنید: نوع المان و کلاس، رنج دما، جنس و طول ترمول، اتصال فرایندی، نوع ترانسمیتر (TMT71/TMT82) و کلاس Ex. تمامی تجهیزات اندازهگیری دمای اندرس هاوزر — از TMR31 تا iTHERM ModuLine — را میتوانید با قیمتهای عالی از فن کنترل تهیه کنید؛ برای استعلام قیمت روز با ما تماس بگیرید.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
ترانسمیتر دما اندرس هاوزر iTEMP TMT162 برای نقاطی است که دما نباید حتی یک لحظه گم شود: محفظهٔ فیلد مقاوم، نمایشگر بزرگ و مهمتر از همه دو ورودی سنسور با Hot Backup — خرابی سنسور اول، بیوقفه به دومی سوئیچ میشود و همراهش آلارم میآید.
| ورودی | ۲ × RTD/TC/mV/Ohm |
| خروجی | ۴-۲۰ میلیآمپر HART |
| نمایشگر | پسزمینه روشن، قابل چرخش |
| محفظه | آلومینیوم/استیل، فیلد |
| گواهی | Ex ia / Ex d — راهنما |
یاتاقان توربین و تجهیزات دوار (نیروگاه)، راکتور و نقاط بحرانی پتروشیمی، نقاط دور از تابلو در محیط باز، و هرجا هزینهٔ یک بار توقف از اختلاف قیمت با ترانسمیتر ساده بیشتر است. سنسور مناسبش را از TR10 یا TR66 انتخاب کنید.
فن کنترل iTEMP TMT162 را اورجینال و با قیمتهای عالی تأمین میکند. نوع سنسور، رنج و گواهی موردنیاز را بفرستید (چکلیست) تا کد و قیمت روز اعلام شود؛ خانوادهٔ دمای اندرس: راهنمای کامل.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
در اندازهگیری دما، آنچه میخرید فقط یک سنسور نیست؛ یک مجموعه است: المان اندازهگیری، ترموول، سربکس و ترانسمیتر. اندرس هاوزر این مجموعه را بهصورت ماژولار و با کد سفارش یکپارچه عرضه میکند و همین، خرید و تعویض را ساده میکند. این راهنما پرمصرفترین مدلهای بازار ایران را مرور میکند.
ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR10 پرفروشترین مجموعهٔ دمای اندرس است: المان PT100 قابل تعویض (Insert)، ترموول با جنس و طول سفارشی و سربکس با جای ترانسمیتر هدمانت. مزیت بزرگ ساختار ماژولار این است که در سرویسهای بعدی فقط اینزرت تعویض میشود و ترموول روی خط میماند — یعنی تعویض بدون توقف و بدون باز کردن فرایند. اصول انتخاب طول و جنس ترموول را در مقالهٔ ترموول نوشتهایم.
ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR66 نسخهٔ سنگینتر خانواده برای دما و شرایط مکانیکی بالاتر است؛ جایی که TR10 استاندارد به سقف خود میرسد. برای دماهای واقعاً بالا (کوره و احتراق) هم راهنمای جامع اندازهگیری دمای بالا را ببینید.
ترانسمیتر دما اندرس هاوزر iTEMP TMT162 ترانسمیتر فیلد دوکاناله با محفظهٔ مقاوم و نمایشگر بزرگ است: ورودی دوگانهٔ سنسور با قابلیت پشتیبان (اگر سنسور اول خراب شد، دومی بدون وقفه جایگزین میشود)، تشخیص دریفت بین دو سنسور و خروجی HART. برای نقاط بحرانی و محیط باز، جایگزین مطمئن ترانسمیترهای تابلویی است. مقایسهٔ هدمانت، ریلی و فیلد را در مقالهٔ ترانسمیتر دما کامل توضیح دادهایم.
در اتصال دوسیمه، مقاومت خود کابل به خطا تبدیل میشود (حدوداً هر ۰٫۳۹ اهم یک درجه). سهسیمه استاندارد صنعتی است و چهارسیمه برای دقت آزمایشگاهی. اگر ترانسمیتر هدمانت داخل سربکس نصب کنید، طول سیم خام به چند سانتیمتر میرسد و عملاً این خطا حذف میشود؛ سیگنال هم از همانجا بهصورت ۴ تا ۲۰ میلیآمپر مقاوم منتقل میشود — ملاحظات کابل و ارت در مقالهٔ سیمکشی لوپ. مقایسهٔ RTD و ترموکوپل هم در این مقاله.
| مورد | مثال |
|---|---|
| رنج دما و نوع المان | PT100 کلاس A، سهسیمه |
| طول غوطهوری و طول گردن | مثلاً ۲۰۰ + ۱۰۰ میلیمتر |
| جنس و نوع ترموول | استیل ۳۱۶L، رزوهای یا فلنجی — راهنمای اتصال |
| ترانسمیتر | هدمانت HART یا فیلد TMT162 |
| شرایط فرایند | فشار، سرعت سیال، لرزش |
| گواهی | Ex ia برای نواحی انفجاری — راهنما |
فن کنترل مجموعههای دمای اندرس هاوزر را با کد سفارش دقیق و اورجینال تأمین میکند. برای قیمت روز و موجودی TR10 و TR66 و TMT162 روی لینک محصول بزنید یا مشخصات نقطهٔ اندازهگیری را برای کارشناسان ما بفرستید. سایر مقالات مجموعهٔ اندرس هاوزر: ترانسمیترهای فشار Cerabar، الکترودهای pH، فلومترهای Promag و Promass و سطحسنجها.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
یکی از رایجترین شکایتها در واحدهای فرایندی این است: «دماسنج خط، چند درجه با دماسنج دستی فرق دارد.» در بیشتر این موارد، نه سنسور خراب است و نه ترانسمیتر — مشکل از نصب است. دما تنها پارامتری است که در آن، نحوهٔ نصب میتواند بیشتر از خود سنسور روی خطا اثر بگذارد.
ترموول یک غلاف فلزی توپر و سوراخشده است که سنسور داخلش قرار میگیرد و خودش با فرایند در تماس است. سه کار مهم انجام میدهد:
هزینهاش هم هست: ترموول یک لایهٔ حرارتی اضافه میکند و زمان پاسخ را کندتر میکند. برای جبران، فضای بین سنسور و دیوارهٔ داخلی ترموول باید حداقل باشد و در کاربردهای حساس از خمیر انتقال حرارت استفاده میشود.
مهمترین منبع خطا این است: اگر ساقهٔ سنسور کم داخل فرایند برود، حرارت از طریق خود ساقه به سمت لوله و هوای بیرون هدایت میشود و نوک حسگر هیچوقت به دمای واقعی سیال نمیرسد. نتیجه، تقریباً همیشه عددی کمتر از دمای واقعی است.
قاعدهٔ عملی: عمق غوطهوری حداقل ۱۰ برابر قطر ساقه بهعلاوهٔ طول المان حسگر باشد. در لولههای کوچک که این عمق ممکن نیست، سنسور را در زانویی و روبهروی جریان نصب کنید تا حداکثر طول در سیال قرار بگیرد.
برای نصب فرایندی با ترموول: ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR10 با ساختار ماژولار. برای کاربردهای جمعوجور و ماشینآلات: سنسور PT100 آیافام KX5002. و برای تبدیل سیگنال در فیلد: iTEMP TMT162 اندرس هاوزر، روزمونت 644 و برای مناطق خطرناک ABB TH202-EX.
انتخاب بین RTD و ترموکوپل را در این مقاله کامل توضیح دادهایم. برای انتخاب ترموول مناسب، فشار، دما، سرعت جریان و قطر لوله را بفرستید: 021-88850346 و 021-88658508.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
در ابزار دقیق صنعتی، تقریباً تمام اندازهگیریهای دمای فرایند با یکی از این دو سنسور انجام میشود: RTD یا ترموکوپل. انتخاب بین این دو نه سلیقهای است و نه پیچیده — با سه سؤال مشخص میشود: چه دمایی؟ چه دقتی؟ چه محیطی؟
مقاومت الکتریکی پلاتین با دما بهصورت بسیار تکرارپذیر زیاد میشود. PT100 یعنی ۱۰۰ اهم در صفر درجه؛ مبدل با عبور یک جریان کوچک، مقاومت را میخواند و به دما تبدیل میکند. اتصال ۳سیمه استاندارد صنعت است (اثر مقاومت کابل را جبران میکند) و ۴سیمه دقیقترین حالت است.
دو سیم از فلزهای غیرهمجنس در نقطهٔ اندازهگیری به هم جوش خوردهاند. طبق اثر زیبک، اختلاف دمای بین «اتصال داغ» و سر سرد، یک ولتاژ میلیولتی میسازد. همین یعنی بدون جبران سر سرد (CJC) و کابل جبران درست، عدد قابل اعتمادی نمیگیرید. تایپ K پرمصرفترین است و تا حدود ۱۲۰۰ درجه کار میکند؛ تایپهای پلاتینی S و R و B تا بالای ۱۶۰۰ درجه میروند.
قانون سرانگشتی: زیر حدود ۶۰۰ درجه و هر جا دقت و پایداری مهم است، RTD؛ دمای بالاتر، پاسخ سریع یا لرزش شدید، ترموکوپل.
سیگنال خام RTD (اهم) و ترموکوپل (میلیولت) در مسیرهای طولانی به نویز و خطای کابل حساس است. ترانسمیتر دما همان نزدیکی سنسور سیگنال را به 4-20mA یا HART تبدیل میکند، خطیسازی و جبران سر سرد را انجام میدهد و خرابی سنسور را هم گزارش میکند. بسته به معماری سیستم:
اگر بین دو گزینه مردد هستید، دمای کاری، محیط نصب و طول مسیر کابل را برای ما بفرستید تا سنسور و ترانسمیتر مناسب را پیشنهاد کنیم: 021-88850346 و 021-88658508.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
خیلی از خطاهای دمایی در کارخانه، از خود سنسور نیستند؛ از مسیر انتقال سیگنال میآیند. سنسور PT100 مقاومتی چند اهمی و ترموکوپل ولتاژی چند میلیولتی تولید میکند — هر دو آنقدر ضعیفاند که یک کابل ۴۰ متری کنار مسیر اینورتر میتواند چند درجه خطا به عدد اضافه کند. ترانسمیتر دما این سیگنال خام را در نزدیکترین نقطه به سنسور به یک سیگنال مقاوم (۴ تا ۲۰ میلیآمپر یا دیجیتال) تبدیل میکند.
در PT100 مقاومت خود سیمها با مقاومت سنسور جمع میشود. در اتصال دو سیمه این مقاومت مستقیماً به خطا تبدیل میشود (تقریباً هر ۰٫۳۹ اهم برابر ۱ درجه سانتیگراد). اتصال سه سیمه بخش عمدهٔ این خطا را حذف میکند و استاندارد صنعتی رایج است. چهار سیمه دقیقترین حالت است و برای آزمایشگاه و کاربردهای مرجع استفاده میشود. اگر ترانسمیتر را روی سر سنسور نصب کنید، طول سیم خام به چند سانتیمتر میرسد و این بحث عملاً منتفی میشود. تفاوت PT100 و ترموکوپل را در مقالهٔ سنسور دما RTD یا ترموکوپل؟ مرور کنید.
یک ماژول گرد که داخل سربکس ترموول نصب میشود. کوتاهترین مسیر سیگنال خام و تمیزترین سیمکشی را میدهد و امروز پرکاربردترین گزینه در پروژههای جدید است. ترانسمیتر دما روزمونت 644 نمونهٔ شناختهشدهٔ این خانواده با قابلیت HART و تشخیص خرابی سنسور است. مدل روزمونت 3144P برای کاربردهای حساستر، ورودی دوگانه و قابلیت Hot Backup دارد؛ یعنی اگر سنسور اول قطع شود بدون وقفه به سنسور دوم سوئیچ میکند.
روی ریل داخل تابلو کنترل بسته میشود. مزیتش دسترسی و تعویض آسان، قیمت پایینتر و امکان تجمیع چند کانال در یک نقطه است؛ اما کابل خام سنسور باید تا تابلو کشیده شود. ترانسمیتر دما ریلی روزمونت 248 برای همین کاربرد ساخته شده و برای بازسازی تابلوهای قدیمی گزینهٔ اقتصادی خوبی است.
محفظهٔ مستقل با درجهٔ حفاظت بالا و معمولاً نمایشگر محلی که روی لوله یا پایه نصب میشود. برای محیطهای باز، مناطق مستعد انفجار و جایی که اپراتور باید عدد را روی خط ببیند مناسب است. ترانسمیتر دما ABB TH202-EX ضدانفجار و ترانسمیتر دما اندرس هاوزر iTEMP TMT162 نمونههای این دستهاند. اگر ناحیه طبقهبندیشده دارید، مقالهٔ تجهیزات ضدانفجار: Zone، Ex d و Ex i انتخاب کد حفاظتی را ساده میکند. برای کاربردهای عمومی صنعتی هم ترانسمیتر دما یوکوگاوا YTA310 گزینهٔ رایجی است.
ترانسمیتر بدون ترموول و سنسور مناسب معنا ندارد. مجموعهٔ کامل (ترموول + المان + سربکس) مثل ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR10 امکان نصب ترانسمیتر هدمانت را از پیش فراهم میکند. برای کاربردهای ساده و ماشینآلات، سنسورهای فشرده مانند سنسور دما PT100 آیافام KX5002 کافیاند. انتخاب طول و جنس ترموول را در ترموول و نصب درست سنسور دما و انتخاب جنس در برابر خوردگی را در راهنمای انتخاب جنس در ابزار دقیق بخوانید.
رنج ترانسمیتر را بیش از حد باز نکنید؛ اگر فرایند بین ۸۰ تا ۱۲۰ درجه کار میکند، رنج ۰ تا ۶۰۰ درجه یعنی هدر دادن رزولوشن. دقت معمولاً از دو بخش تشکیل میشود: خطای دیجیتال (تبدیل سنسور به عدد) و خطای دیجیتال-به-آنالوگ (تبدیل عدد به جریان). اگر خروجی را دیجیتال (HART یا فیلدباس) بخوانید، بخش دوم حذف میشود. روش عملی کالیبراسیون و صحهگذاری با کالیبراتور را در کالیبراسیون ترانسمیتر با فلوک 718 و مبانی سیگنال را در سیگنال ۴ تا ۲۰ میلیآمپر و پروتکل HART توضیح دادهایم.
| شرایط | نوع پیشنهادی |
|---|---|
| پروژهٔ جدید، فاصلهٔ زیاد تا تابلو | هدمانت روی سربکس |
| بازسازی تابلو، بودجهٔ محدود | ریلی |
| محیط باز، نیاز به نمایش محلی | فیلد با نمایشگر |
| ناحیهٔ Zone 1 و Zone 2 | فیلد ضدانفجار Ex d یا Ex i |
| حلقهٔ کنترل بحرانی | ورودی دوگانه با Hot Backup |
برای انتخاب کد سفارش دقیق (نوع سنسور، رنج، پروتکل، گواهی انفجار و نوع رزوه) با کارشناسان فن کنترل تماس بگیرید.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.