در اندازه‌گیری دما، آنچه می‌خرید فقط یک سنسور نیست؛ یک مجموعه است: المان اندازه‌گیری، ترموول، سربکس و ترانسمیتر. اندرس هاوزر این مجموعه را به‌صورت ماژولار و با کد سفارش یکپارچه عرضه می‌کند و همین، خرید و تعویض را ساده می‌کند. این راهنما پرمصرف‌ترین مدل‌های بازار ایران را مرور می‌کند.
TR10 — استاندارد ماژولار برای بیشتر فرایندها
ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR10 پرفروش‌ترین مجموعهٔ دمای اندرس است: المان PT100 قابل تعویض (Insert)، ترموول با جنس و طول سفارشی و سربکس با جای ترانسمیتر هدمانت. مزیت بزرگ ساختار ماژولار این است که در سرویس‌های بعدی فقط اینزرت تعویض می‌شود و ترموول روی خط می‌ماند — یعنی تعویض بدون توقف و بدون باز کردن فرایند. اصول انتخاب طول و جنس ترموول را در مقالهٔ ترموول نوشته‌ایم.
TR66 — برای شرایط سنگین‌تر
ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR66 نسخهٔ سنگین‌تر خانواده برای دما و شرایط مکانیکی بالاتر است؛ جایی که TR10 استاندارد به سقف خود می‌رسد. برای دماهای واقعاً بالا (کوره و احتراق) هم راهنمای جامع اندازه‌گیری دمای بالا را ببینید.
iTEMP TMT162 — ترانسمیتر فیلد با نمایشگر
ترانسمیتر دما اندرس هاوزر iTEMP TMT162 ترانسمیتر فیلد دوکاناله با محفظهٔ مقاوم و نمایشگر بزرگ است: ورودی دوگانهٔ سنسور با قابلیت پشتیبان (اگر سنسور اول خراب شد، دومی بدون وقفه جایگزین می‌شود)، تشخیص دریفت بین دو سنسور و خروجی HART. برای نقاط بحرانی و محیط باز، جایگزین مطمئن ترانسمیترهای تابلویی است. مقایسهٔ هدمانت، ریلی و فیلد را در مقالهٔ ترانسمیتر دما کامل توضیح داده‌ایم.
PT100 دو، سه یا چهار سیمه؟
در اتصال دوسیمه، مقاومت خود کابل به خطا تبدیل می‌شود (حدوداً هر ۰٫۳۹ اهم یک درجه). سه‌سیمه استاندارد صنعتی است و چهارسیمه برای دقت آزمایشگاهی. اگر ترانسمیتر هدمانت داخل سربکس نصب کنید، طول سیم خام به چند سانتی‌متر می‌رسد و عملاً این خطا حذف می‌شود؛ سیگنال هم از همان‌جا به‌صورت ۴ تا ۲۰ میلی‌آمپر مقاوم منتقل می‌شود — ملاحظات کابل و ارت در مقالهٔ سیم‌کشی لوپ. مقایسهٔ RTD و ترموکوپل هم در این مقاله.
هنگام استعلام قیمت این‌ها را مشخص کنید
| مورد | مثال |
|---|---|
| رنج دما و نوع المان | PT100 کلاس A، سه‌سیمه |
| طول غوطه‌وری و طول گردن | مثلاً ۲۰۰ + ۱۰۰ میلی‌متر |
| جنس و نوع ترموول | استیل ۳۱۶L، رزوه‌ای یا فلنجی — راهنمای اتصال |
| ترانسمیتر | هدمانت HART یا فیلد TMT162 |
| شرایط فرایند | فشار، سرعت سیال، لرزش |
| گواهی | Ex ia برای نواحی انفجاری — راهنما |
خرید تجهیزات دمای اندرس هاوزر از فن کنترل
فن کنترل مجموعه‌های دمای اندرس هاوزر را با کد سفارش دقیق و اورجینال تأمین می‌کند. برای قیمت روز و موجودی TR10 و TR66 و TMT162 روی لینک محصول بزنید یا مشخصات نقطهٔ اندازه‌گیری را برای کارشناسان ما بفرستید. سایر مقالات مجموعهٔ اندرس هاوزر: ترانسمیترهای فشار Cerabar، الکترودهای pH، فلومترهای Promag و Promass و سطح‌سنج‌ها.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
در ابزار دقیق صنعتی، تقریباً تمام اندازه‌گیری‌های دمای فرایند با یکی از این دو سنسور انجام می‌شود: RTD یا ترموکوپل. انتخاب بین این دو نه سلیقه‌ای است و نه پیچیده — با سه سؤال مشخص می‌شود: چه دمایی؟ چه دقتی؟ چه محیطی؟
RTD چطور کار می‌کند
مقاومت الکتریکی پلاتین با دما به‌صورت بسیار تکرارپذیر زیاد می‌شود. PT100 یعنی ۱۰۰ اهم در صفر درجه؛ مبدل با عبور یک جریان کوچک، مقاومت را می‌خواند و به دما تبدیل می‌کند. اتصال ۳سیمه استاندارد صنعت است (اثر مقاومت کابل را جبران می‌کند) و ۴سیمه دقیق‌ترین حالت است.
ترموکوپل چطور کار می‌کند
دو سیم از فلزهای غیرهمجنس در نقطهٔ اندازه‌گیری به هم جوش خورده‌اند. طبق اثر زیبک، اختلاف دمای بین «اتصال داغ» و سر سرد، یک ولتاژ میلی‌ولتی می‌سازد. همین یعنی بدون جبران سر سرد (CJC) و کابل جبران درست، عدد قابل اعتمادی نمی‌گیرید. تایپ K پرمصرف‌ترین است و تا حدود ۱۲۰۰ درجه کار می‌کند؛ تایپ‌های پلاتینی S و R و B تا بالای ۱۶۰۰ درجه می‌روند.
مقایسهٔ سر راست
- دقت و پایداری: برتری با RTD — کلاس A حدود ±۰.۱۵ درجه در صفر؛ ترموکوپل کلاس ۱ حدود ±۱.۵ درجه و به‌مرور دریفت هم می‌کند.
- محدودهٔ دما: برتری با ترموکوپل — RTD معمولاً تا ۴۰۰ الی ۶۰۰ درجه؛ ترموکوپل تا ۱۲۰۰ و بالاتر.
- سرعت پاسخ: ترموکوپل به‌خاطر جرم کمِ اتصال، سریع‌تر جواب می‌دهد.
- لرزش و شوک مکانیکی: ترموکوپل مقاوم‌تر است؛ المان سیم‌پیچی یا لایه‌نازک RTD ظریف‌تر است.
- سیم‌کشی: RTD با سیم مسی معمولی کار می‌کند؛ ترموکوپل کابل جبران مخصوص همان تایپ می‌خواهد.
قانون سرانگشتی: زیر حدود ۶۰۰ درجه و هر جا دقت و پایداری مهم است، RTD؛ دمای بالاتر، پاسخ سریع یا لرزش شدید، ترموکوپل.
چرا به ترانسمیتر دما نیاز دارید
سیگنال خام RTD (اهم) و ترموکوپل (میلی‌ولت) در مسیرهای طولانی به نویز و خطای کابل حساس است. ترانسمیتر دما همان نزدیکی سنسور سیگنال را به 4-20mA یا HART تبدیل می‌کند، خطی‌سازی و جبران سر سرد را انجام می‌دهد و خرابی سنسور را هم گزارش می‌کند. بسته به معماری سیستم:
- سنسور آماده: سنسور دمای PT100 آی‌اف‌ام KX5002 برای کاربردهای جمع‌وجور، و ترمومتر مقاومتی اندرس هاوزر TR10 با ساختار ماژولار و ترمول برای نصب فرایندی.
- هدمونت اقتصادی: ترانسمیتر دما روزمونت 644 — داخل هدِ خود سنسور نصب می‌شود و با HART راه‌اندازی سریعی دارد.
- ریلی برای تابلو: ترانسمیتر دما ریلی روزمونت 248 — وقتی تعداد نقاط زیاد است و مبدل‌ها در تابلو جمع می‌شوند.
- فیلدمونت حرفه‌ای: ترانسمیتر دما روزمونت 3144P — دو ورودی سنسور با هشدار دریفت، مناسب لوپ‌های حساس و ایمنی؛ و ترانسمیتر دما یوکوگاوا YTA310 با نمایشگر بزرگ برای نصب میدانی.
سه اشتباه رایج نصب
- عمق غوطه‌وری کم: اگر ساقهٔ سنسور کم داخل فرایند برود، حرارت از ساقه به بیرون هدایت می‌شود و عدد کمتر از واقعی خوانده می‌شود؛ قاعدهٔ متداول، حداقل ۱۰ برابر قطر ساقه به‌علاوهٔ طول المان است.
- کابل اشتباه برای ترموکوپل: سیم مسی یا کابل تایپ دیگر، یعنی ساختن یک ترموکوپل ناخواسته در مسیر و چند درجه خطا.
- RTD دوسیمه در مسیر بلند: مقاومت کابل مستقیم روی عدد می‌نشیند؛ حداقل ۳سیمه انتخاب کنید.
اگر بین دو گزینه مردد هستید، دمای کاری، محیط نصب و طول مسیر کابل را برای ما بفرستید تا سنسور و ترانسمیتر مناسب را پیشنهاد کنیم: 021-88850346 و 021-88658508.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
