گیج فشار ارزان‌ترین عضو لوپ ابزار دقیق است — و شاید همین باعث می‌شود سرسری انتخاب شود. اما گیجی که رنجش اشتباه انتخاب شده، یا جنسش با سیال نمی‌خواند، هم زود خراب می‌شود و هم روزی که بیشترین نیاز را دارید عدد غلط نشان می‌دهد. این راهنما همان چند قاعده‌ای است که موقع سفارش باید چک کنید.
قاعدهٔ اول: عقربه باید وسط صفحه کار کند
در گیج بوردون، دقت اسمی در ناحیهٔ میانی اسکیل بهترین است و المان فنری در فشارهای نزدیک به انتهای رنج زیر تنش دائمی می‌ماند. قاعدهٔ عملی: رنج را طوری انتخاب کنید که فشار کاری نرمال حدود نیمهٔ صفحه بایستد؛ برای فشار ثابت حداکثر حدود ۷۵٪ فول‌اسکیل و برای فشار نوسانی حداکثر حدود ۶۵٪. گیج ۱۰ باری برای خطی که همیشه روی ۹ بار است، انتخاب غلطی است — گیج ۱۶ بار بگیرید.
قاعدهٔ دوم: جنس را سیال تعیین می‌کند، نه قیمت
- سیالات خنثی (هوا، آب، روغن): اتصالات برنجی کافی است.
- سیالات خورنده یا محیط‌های صنعتی سخت: گیج تمام‌استیل مثل کوبولد MAN-N...S یا ویکا 232.50.100 — پرفروش‌ترین گیج فرایندی ما با کلاس دقت مناسب کاربرد صنعتی.
- سیال چسبنده، دوغابی یا کریستال‌شونده: گیج با دیافراگم سیل، تا مسیر بوردون مسدود نشود.
- کاربردهای پرخطر: طراحی Solid Front با دیوارهٔ جداکننده و پشت بازشو — قبلاً در مقالهٔ گیج فشار Solid Front کامل توضیح داده‌ایم؛ نمونه‌اش کوبولد MAN-R...S.
قاعدهٔ سوم: شرایط کاری، تجهیز جانبی می‌خواهد
- لرزش و پالس فشار (خروجی پمپ‌ها): گیج روغنی (پر شده با گلیسیرین) بگیرید تا عقربه نلرزد و مکانیزم زود فرسوده نشود؛ در پالس شدید، اسنابر هم اضافه کنید.
- بخار و سیال داغ: همیشه با سیفون (لولهٔ خرطومی) نصب کنید تا آب کندانس‌شده حائل شود و حرارت مستقیم به مکانیزم نرسد.
- نیاز به جداسازی برای تعویض: شیر گیج (گیج‌ولو) بین خط و گیج، تا بدون توقف خط بتوانید گیج را عوض کنید.
رنج‌های خیلی کم و اختلاف فشار
برای فشارهای میلی‌باری (هوای احتراق، اتاق تمیز، فیلترهای هوا) بوردون جواب نمی‌دهد؛ گیج کپسولی مثل ویکا 632.50.160 ساخته شده برای همین رنج‌هاست. برای پایش اختلاف فشار دو نقطه (افت فیلتر، مبدل حرارتی) هم گیج دیفرانسیل مستقل مثل کوبولد MAN-U یا سری MAN-DF/DG به کار می‌رود.
اتصال و رزوه را دستِ‌کم نگیرید
سایز متداول فرایندی، صفحهٔ ۱۰۰ میلی‌متر با اتصال G½ یا NPT½ است. رزوهٔ NPT مخروطی است و با G استوانه‌ای جمع نمی‌شود — اگر این دو را قاطی کنید یا نشتی می‌گیرید یا رزوه خراب می‌شود. تفاوت کامل این دو استاندارد را در درس‌های ابزاردقیقی — فرق NPT با BSP/G نوشته‌ایم.
برای استعلام، رنج فشار، سیال، دمای کاری، سایز صفحه و نوع اتصال را بفرستید: 021-88850346 و 021-88658508.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
هر فیلتر و استرینری بالاخره می‌گیرد؛ سؤال فقط این است که شما زودتر متوجه می‌شوید یا پمپ. فیلتر گرفته یعنی افت فشار بیشتر، مصرف انرژی بالاتر، کاویتاسیون پمپ و در بدترین حالت پارگی المان فیلتر و ورود آلودگی به فرایند. خبر خوب اینکه تشخیص آن ساده است: اختلاف فشار دو طرف فیلتر.
چرا اختلاف فشار و نه زمان؟
تعویض فیلتر بر اساس تقویم (مثلاً هر سه ماه) یا هدر دادن پول است یا دیر رسیدن. میزان گرفتگی به بار آلودگی واقعی بستگی دارد که در طول سال ثابت نیست. اختلاف فشار مستقیماً همان چیزی را می‌سنجد که اهمیت دارد: مقاومت فیلتر در برابر عبور سیال. منحنی این عدد در طول زمان تقریباً نمایی بالا می‌رود؛ ابتدا آرام و سپس به‌سرعت.
سه سطح از پایش
۱) گیج اختلاف فشار — نمایش محلی، بدون برق
ساده‌ترین راه: یک گیج که مستقیماً اختلاف دو طرف را نشان می‌دهد. برای اپراتوری که در گشت روزانه از کنار فیلتر رد می‌شود کافی است و هیچ کابل و تغذیه‌ای نمی‌خواهد. گیج اختلاف فشار کوبولد MAN-U و گیج اختلاف فشار کوبولد MAN-DF و MAN-DG نمونه‌های این خانواده‌اند و نسخه‌های دارای کنتاکت هشدار هم دارند.
۲) سوئیچ اختلاف فشار — آلارم خودکار
وقتی نمی‌خواهید به گشت اپراتور تکیه کنید، سوئیچ در نقطهٔ تنظیم‌شده یک کنتاکت خشک می‌دهد که به PLC یا چراغ هشدار می‌رود. سوئیچ اختلاف فشار کوبولد SCH-27 و SCH-28 برای همین کاربرد ساخته شده است. اصول انتخاب و ست‌پوینت و دیفرانسیل را در مقالهٔ سوئیچ فشار دیفرانسیل و مقالهٔ پرشر سوئیچ توضیح داده‌ایم.
۳) ترانسمیتر اختلاف فشار — روند و پیش‌بینی
اگر عدد پیوسته را به سیستم کنترل ببرید، می‌توانید شیب افزایش را ببینید و زمان تعویض را از قبل برنامه‌ریزی کنید؛ یعنی از نگهداری واکنشی به نگهداری مبتنی بر وضعیت می‌رسید. همچنین می‌توانید چند سطح آلارم بگذارید: هشدار اولیه، هشدار جدی و توقف. ملاحظات نصب و راه‌اندازی ترانسمیتر اختلاف فشار در این مقاله و مبانی محاسبه در اندازه‌گیری دبی با اختلاف فشار آمده است.
ست‌پوینت را چطور تعیین کنیم؟
- اختلاف فشار فیلتر تمیز را ثبت کنید — بلافاصله پس از تعویض المان و در دبی و دمای کاری معمول. این عدد مبنای شماست.
- حد نهایی مجاز را از سازندهٔ فیلتر بگیرید. فراتر رفتن از آن می‌تواند المان را پاره کند.
- آلارم را قبل از حد نهایی بگذارید تا فرصت برنامه‌ریزی تعویض داشته باشید. قاعدهٔ عملی رایج، حدود دو تا سه برابر اختلاف فشار حالت تمیز است، مشروط به اینکه از حد سازنده کمتر بماند.
- دبی را در نظر بگیرید: اختلاف فشار با دبی تغییر می‌کند. اگر خط دبی متغیر دارد، مقایسه باید در دبی مشابه انجام شود وگرنه آلارم کاذب می‌گیرید.
خطاهای رایج در نصب و بهره‌برداری
- راه‌اندازی سرد: روغن سرد و غلیظ، اختلاف فشار بالایی می‌سازد که ربطی به گرفتگی ندارد. برای این حالت تأخیر زمانی یا شرط دما بگذارید.
- هوا در لوله‌های ایمپالس: حباب هوا در مسیر مایع، عدد را ناپایدار می‌کند؛ هواگیری کنید.
- نبود شیر ایزوله: بدون مانیفولد یا شیرهای ایزوله، سرویس دستگاه نیازمند توقف خط می‌شود.
- فشار استاتیک بالا: دستگاه باید هم اختلاف فشار کوچک را دقیق بخواند و هم فشار استاتیک خط را تحمل کند؛ این دو عدد جداگانه‌اند و هر دو باید در سفارش بیایند.
- نصب اشتباه سمت H و L: سمت پرفشار همیشه ورودی فیلتر است.
کجاها این کار جواب می‌دهد؟
| کاربرد | هدف |
|---|---|
| استرینر ورودی پمپ | جلوگیری از کاویتاسیون و آسیب پروانه |
| فیلتر روغن هیدرولیک و روان‌کاری | حفاظت از یاتاقان و شیرهای کنترل |
| فیلتر هوای ورودی کمپرسور | راندمان و مصرف انرژی |
| فیلتر هوای تهویه و هواساز | کیفیت هوا و بار فن |
| فیلتر آب و پیش‌تصفیه | حفاظت از ممبران و مبدل |
| فیلتر هوای ابزار دقیق | سلامت پوزیشنر و اکچویتور |
کیفیت هوای ابزار دقیق مستقیماً روی شیرهای کنترل اثر دارد؛ به مقالهٔ شیر کنترل مراجعه کنید. برنامه‌ریزی بازهٔ بازرسی و تعویض را هم در نگهداری پیشگیرانه ابزار دقیق آورده‌ایم. برای انتخاب گیج، سوئیچ یا ترانسمیتر مناسب فیلتر خود با کارشناسان فن کنترل تماس بگیرید.
© تمامی حقوق این مقاله متعلق به فن کنترل است؛ بازنشر تنها با ذکر منبع و درج لینک مستقیم مجاز است.
