فلومتر جرمی (Mass Flowmeter) نرخ جرم سیال عبوری را، معمولاً بر حسب کیلوگرم بر ساعت یا تن بر ساعت، اندازه میگیرد. دو فناوری رایج، کوریولیس و حرارتی هستند. انتخاب بین آنها به نوع سیال، شرایط فرایند، محدوده دبی و الزامات اندازهگیری بستگی دارد. در ادامه تفاوت دبی جرمی و حجمی، نحوه کار، کاربردها و نکات انتخاب را مرور میکنیم.
دبی حجمی، حجم عبوری در واحد زمان است و دبی جرمی، جرم عبوری در واحد زمان. برای تبدیل دبی حجمی به جرمی باید چگالی متناظر با شرایط اندازهگیری مشخص باشد. کوریولیس دبی جرمی را مستقیم اندازه میگیرد؛ در روش حرارتی، انتقال گرما و خواص گاز در نتیجه و کالیبراسیون مؤثرند. برای شناخت روشهای حجمی، راهنمای فلومتر مغناطیسی Promag W و روتامتر چیست؟ را ببینید.
کوریولیس برای اندازهگیری جرمی طیفی از مایعات و گازها استفاده میشود. فلومتر حرارتی عمدتاً در اندازهگیری گازها کاربرد دارد و به خواص حرارتی و ترکیب گاز وابسته است. انتخاب مدل باید با سیال واقعی، فشار و دما، محدوده دبی و شرایط نصب تطبیق داده شود؛ هیچیک برای همه کاربردها بهترین انتخاب نیست.
سیال از یک یا دو لولهٔ کوچک که با فرکانس ثابتی ارتعاش داده میشوند عبور میکند. عبور جرم سیال از یک لولهٔ در حال نوسان، بر اساس اصل فیزیکی نیروی کوریولیس باعث یک «پیچش» یا اختلاف فاز کوچک بین دو سر لوله میشود؛ اندازهٔ این اختلاف فاز مستقیماً متناسب با دبی جرمی سیال است. همین لولههای در حال ارتعاش، دانسیتهٔ سیال را هم از روی فرکانس طبیعی نوسان میدهند — یعنی یک کوریولیس همزمان جرم، دانسیته و دما را گزارش میکند. جزئیات کامل این فناوری و راهنمای انتخاب سایز را در مقالهٔ Promass نسل Proline و مثال واقعی اجرای آن روی سیال دوفازی را در داستان موفقیت کوریولیس در امولسیون پتروشیمی بخوانید.
در روش حرارتی، انتقال گرما بین حسگر گرمشونده و جریان گاز اندازهگیری میشود و دستگاه با توجه به کالیبراسیون، دبی جرمی را تعیین میکند. خواص حرارتی و ترکیب گاز، رطوبت و شرایط نصب میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند؛ بنابراین تنظیمات و حدود کاربرد باید با گاز واقعی سازگار باشند. برای مطالعه بیشتر، راهنمای فلومتر جرمی حرارتی، محصول Proline t-mass F 300 و معرفی ATT12 را ببینید.
دوزینگ مواد شیمیایی، بیلان جرمی فرایند، پایش مصرف گاز و بعضی کاربردهای تحویل تجاری از موارد استفاده فلومتر جرمی هستند. فناوری، کد سفارش و محدوده عملکرد باید برای هر کاربرد جداگانه انتخاب شوند. وجود گاز همراه، جامد یا تغییر ترکیب سیال نیازمند بررسی تخصصی مدل است. راهنمای ابزار دقیق در نفت، گاز و پتروشیمی کاربردهای مرتبط را معرفی میکند.
در کوریولیس، دبی جرمی بدون تبدیل دبی حجمی با چگالی محاسبه میشود و بسته به مدل، اطلاعات چگالی و دما نیز در دسترس است. با این حال نباید عملکرد واقعی را مستقل از همه شرایط فرایند دانست: گاز همراه و جریان دوفازی میتوانند نتیجه اندازهگیری را تحت تأثیر قرار دهند. دقت قابل دستیابی، افت فشار، جنس قسمتهای در تماس با سیال، محدوده کاری و نیازهای نصب باید از مدارک همان مدل بررسی شوند.
ابتدا نوع و ترکیب سیال، حداقل و حداکثر دبی، فشار و دمای کار، جنس موردنیاز، سایز و اتصال، خروجی و الزامات پروژه را مشخص کنید. برای کاربرد جرمی مایعات یا گازها میتوان گزینههای کوریولیس مانند میکروموشن و کرونه OPTIMASS را بررسی کرد؛ انتخاب نهایی باید با داده فرایند و مدارک همان مدل سازگار باشد. برای گازها، گزینه حرارتی نیز بسته به ترکیب گاز و شرایط نصب قابل بررسی است. راهنمای انتخاب سایز کوریولیس و راهنمای انتخاب تجهیزات ابزار دقیق به تکمیل اطلاعات استعلام کمک میکنند. سازگاری خروجیهایی مانند ۴ تا ۲۰ میلیآمپر و HART با سیستم کنترل را هم بررسی کنید.
پاسخ برای همه مدلها یکسان نیست. وجود جامد یا گاز همراه باید با محدوده کاربرد و مدارک سازنده تطبیق داده شود. گاز همراه میتواند دقت دبی جرمی و چگالی را کاهش دهد؛ بعضی مدلها امکانات تشخیص یا جبران برای شرایط مشخص دارند، اما این ویژگی تضمین عمومی برای هر جریان دوفازی نیست. برای مطالعه بیشتر، مقاله کوریولیس در امولسیون و ذرات جامد را ببینید.
سایز خط و کلاس فلنج، جنس بدنه و لولهٔ اندازهگیری (استنلس معمولی یا آلیاژ مقاوم به خوردگی)، گواهیهای ایمنی (Ex/ATEX)، دقت درخواستی، و پروتکل خروجی (آنالوگ ساده در برابر HART/فیلدباس با قابلیت تشخیص خطا) مهمترین عوامل قیمت هستند. برای برآورد دقیق، مشخصات فرایند را برای تیم فنی فن کنترل بفرستید تا دو یا سه گزینهٔ قابلمقایسه با قیمت واقعی دریافت کنید.
فلومترهای جرمی کوریولیس و حرارتی اندرس هاوزر، میکروموشن و کرونه را میتوانید اورجینال و با قیمتهای عالی از فن کنترل تهیه کنید — همراه با مشاورهٔ انتخاب فناوری و سایزینگ رایگان.
© تمامی حقوق این محتوا متعلق به فن کنترل (CPN) است. کپیبرداری بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.
برای مقایسه فلومترها در کاربردهای تحویل تجاری، راهنمای Custody Transfer و انتخاب فلومتر تحویل تجاری را نیز بخوانید.